Ana sayfa » Ahlak Ve Davranış » Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu

Dosya Seç

Aşırı hareketlilik,
Dikkat sorunları,
Düşündüğünü hemen yapma (dürtüsellik)
belirtileriyle kendini gösteren psikiyatrik bir bozukluktur.
HİPERAKTİVİTE
DİKKAT EKSİKLİĞİ
BOZUKLUĞU

Dikkat sorunları,
Aşırı hareketlilik,
İstek ve dürtüleri engelleyememe
Bu belirtiler:
7 yaştan önce başlamış olmalı
Kalıcı ve sürekli olmalı (en az 6 aydır)
Birden fazla ortamda görülmeli ( hem ev hem okul)
Yaş ve gelişim düzeyine uygun olmayacak düzeyde olmalı
TEMEL BELİRTİLER
HİPERAKTİVİTE
DİKKAT EKSİKLİĞİ
BOZUKLUĞU

DEHB
ALT TİPLERİ
DİKKAT EKSİKLİĞİ ÖNDE OLAN TİP
AŞIRI HAREKETLİLİK ÖNDE OLAN TİP
BİRLEŞİK TİP

DEHB (hiperaktif):
. Aşırı hareketli
. Enerjik
. Çok konuşkan

DEB (dikkat eksikliği) :
. Düşük enerjili
. İçe dönük
. Sınıfta daha az konuşan
. Hayal kuran

DEHB-DEB

ZEKA ile ilgisi yoktur.
Zekası normal
Zekası normalin altında
Zekası normalin üzerinde
DEHB
HİPERAKTİVİTE
DİKKAT EKSİKLİĞİ
BOZUKLUĞU

DİKKAT EKSİKLİĞİ
Dikkatin belirli bir noktaya yeterince uzun süre odaklanmasında sorun vardır.
Aynı anda tüm uyaranlara birden dikkat ederler.
Her uyaran aynı şiddette ve önemdedir.
Bir işle uğraşırken başka bir uyan dikkatin dağılmasına neden olur.
Bir iş yaparken o sırada içlerinden gelen başka bir şey yapma isteğine engel olamazlar.

Uyarana ve çevreye ait faktörler dikkat süresini etkiler.
Dikkat süresi her yaşta farklıdır.
Bilgisayar başında saatlerce dikkat sürdürülebilir, ödev başında 10 dk !
Gürültü, hareket ve uyaranın fazla olduğu ortamlarda dikkat yoğunluğu azalır.
İlgisini çeken bir konuda, bire bir ilişkide dikkat artar.
DİKKAT EKSİKLİĞİ

“ Söylediklerim bir kulağından girip diğerinden çıkıyor ”
“ Tüm araba markalarını biliyor ama
bir dakika önce söylediğim şeyi hatılamıyor ”
“ Bilgisayar başında saatlerce oturabiliyor
ama ödev başında en çok 10 dk ”
“ Sınavlarda dikkatsizce hatalar yapıyor ”
“ Dersi dinleyemiyor, sürekli etrafı ile ilgili ”
“ Başladığı işi bitirmiyor ”

ANNE BABA VE ÖĞRETMENLERİN TANIMLAMALARI

AŞIRI HAREKETLİLİK
Oturduğu yerde duramaz, atlar, zıplar. Sanki motor takılmış gibidir, hiç yorulmaz .

AŞIRI HAREKETLİLİK
“ Doğum öncesinden beri hareketli “
“ Eli dursa ayağı oynar “
“ Sürekli hareket halinde , yürümez koşar “
“ Ya konuşur ya sesler çıkarır “
“ TV izlerken bile hareket eder “
“ Sandalyede oturmanın 50 çeşidini gösterebilir ”
“ Sınıfta nereye baksam onu görüyorum “
“ Sırada otururken bile eli ayağı hareket ediyor”
ANNE BABA VE ÖĞRETMENLERİN TANIMLAMALARI

DÜRTÜSELLİK
Bir şey yapmadan önce sonucunu düşünmezler (“Bunu yaparsam ceza alırım”).
Bir şey yapmadan önce o davranışın o ortam için uygun olup olmadığını düşünmezler (“Burada bu davranış yapılmaz”).
Söyleyecekleri şeyin karşısındaki kişide nasıl bir etki yapacağını düşünmezler ( “Bunu söylersem bana kırılır”)
Davranışları ortama ve sonuçlarına göre düzenlemek ve yönlendirmekle ilgili bir sorundur.

DÜRTÜSELLİK
Aslında ne yapmaları ya da yapmamaları gerektiğini bilirler ama o bildikleri şeyi uygulayamazlar.
Bir kuralı biliyorlardır, sorarsanız uygun bir biçimde açıklayabilirler ama düşünmeden hareket ettikleri için o kuralı yine bozabilirler.

Bu durum gerek anne baba gerekse öğretmeni daha çok öfkenledirir. Bu davranışlar bilerek yapılan, ya da kurallar önemsenmediği için yapılan davranışlar olarak nitelendirilirler. Bu nedenle de daha acımasız yöntemlerle ele alınırlar.
DÜRTÜSELLİK

DÜRTÜSELLİK
ANNE BABA VE ÖĞRETMENLERİN TANIMLAMALARI
“ 10 yaşına geldi hala söz kesmemeyi öğrenemedi ”
“ Düşünmeden hareket eder ”
“ Sabırsızdır, istekleri hemen olsun ister ”
“ Asla sırasını bekleyemez ”
“ Daha soruyu tamamlamadan cevabını vermeye kalkıyor ”
“ Aklına geleni hemen yapıyor “

Dağınıklık, düzensizlik
Dalgınlık, hayal kurma
Tutarsızlık
Bellek sorunları
Sakarlık, koordinasyon güçlükleri
Sosyal ilişkilerde sorunlar
Düşük benlik saygısı

EŞLİK EDEN BELİRTİLER

“ Odası darmadağınık ”
“ Sürekli birşeylerini kaybeder “
“ Üstü başı dağınıktır ”
“ Bir kalem çıkarır, kağıt ararken kalemi kaybeder, yeni bir kalem arar…bir türlü başlayamaz ”
“ Defterleri çok düzensiz ”
“ Sırasının üstü karmakarışık ”
DAĞINIKLIK

“ Kendisi sınıfta ama aklı nerede bilmiyorum”
“ Derste neredeyse uyuyacakmış gibi oluyor ”
“ Atari oynadığı zamanlar dışında sanki yarı uykuda gibi ”
“ Bazen saatlerce ödev başında hiç bir şey yapmadan duruyor ”
DALGINLIK

“Belleği iyi mi kötü mü ummadığınız şeyleri hatırlıyor, bir dakika önce söyleneni hatırlamıyor”
“Eşyalarını nereye koyduğunu hatırlamıyor”
“Bir şey yapmasını söylüyorum, başka bir şey yapıyor”
“Okula getirmesini istediğim şeyleri unutuyor.
“Dinliyor, öğreniyor ama hatırlamıyor
UNUTKANLIK

“ Çok sakar ”
“ Yürürken kapılara eşyalara çarpar ”
KOORDİNASYON SORUNLARI
“ O kadar çok düşer ve yaralanır ki üzerinde yara izi olmayan yer kalmadı ”

“ Bir anı bir anına uymuyor ”
“ Çok keyifli iken birden öfkeleniyor ”
“ Başarısı çok değişken , aynı dersin sınavlarında bile bir iyi bir kötü not alıyor ”
“ Bir gün ödevlerini tam getirir bir gün hiç birini yapmadan gelebilir ”
“ Ondan ne bekleyeceğimi bilemiyorum ”

TUTARSIZLIK

DEHB olanların çoğunda sosyal beceri sorunları vardır.
“Aklına geleni hemen söyleme ya da yapma eğilimi”
“Kolay öfkelenme, alınma, duyarlılık”
“Toplum içinde dikkati dağıtacak şeyler yapma”
“Ne zaman ne tepki vereceği ne yapacağı belli olmayan biri”
“Hem çok eğlenceli hem de zor bir insan”
SOSYAL İLİŞKİ SORUNLARI

“ Hiç arkadaşı olmadığını söylüyor ”
“ Arkadaş partilerine çağırılmıyor “
“ Grup etkinliklerine katılmak istemiyor ”
“ Sınıfta kimse onun yanında oturmak istemiyor ”
“ Kurallı oyunlarda sorun çıkartıyor ”
“ Yaşına uygun davranışlar göstermiyor
SOSYAL İLİŞKİ SORUNLARI

DÜŞÜK BENLİK SAYGISI
“Kötü çocuk olduğunu söylüyor “
“ Kendine değer vermiyor”
“ Kimsenin onunla arkadaş olmak istemediğini düşünüyor “
“ Başarısız olduğunda hemen vazgeçiyor, uğraşmıyor “
“ Onu sevmediğimizi düşünüyor”

DEHB erken çocukluk döneminde başlayıp yaşam boyu devam edebilen bir bozukluktur.
Temel belirtiler aynı olmakla birlikte her yaş döneminde farklı bir görünüm vardır.
Özellikle aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri zaman içinde azalır.
Dikkat eksikliği yaşam boyu devam edebilir.
YAŞAM BOYU SÜREÇ

DEHB Yaşam Boyu Devam Eder
Erken çocukluk dönemlerinde başlar,
En sık ilkokul döneminde tanı konulur,
Çocukluğunda bu tanıyı alanların %70-80’i ergenlikte de aynı belirtileri gösterirler.
Bunların da %50-65’i erişkinlikte de aynı tanıyı alırlar.

Huzursuz, gergin bebeklerdir.
Kolay ağlarlar, zor sakinleştirilirler.
Dış uyaranlara (ses, dokunma gibi ) aşırı tepki verirler.
Uyku sorunları ( az uyuma, sık sık uyanma gibi) olabilir.
“Daha karnımdayken bile çok hareket ederdi”
“ Kucağıma aldığımda devamlı dolaşmamdan hoşlanırdı”
“ Asla uzun süre uyumaz, çok kolay uyanırdı “

BEBEKLİK DÖNEMİ

Devamlı hareket eder, atlar, zıplar, biryerlere tırmanır.
İsteklerini erteleyemez, tutturmaları olur.
İlgi devamlı üzerinde olsun ister, bunu sağlayacak şeyler yapar.
Bir oyundan diğerine geçer, ilgisi çok kısadır.
Çok konuşur, sürekli soru sorar ama yanıtı dinlemez.
Mutsuzluk, mızırdanma, ana babaya aşırı bağımlılık.
OKUL ÖNCESİ

OKUL ÖNCESİ
Kreşte:
Faaliyetleri sürdürememe.
Kurallara uymama, sırasını bekleyememe
Yerinde duramama.
Başka çocukları itip kakma, vurma, ısırma.
Bağırıp çağırma

Bilgisayar ya da atari başında saatler geçirebilir ama ödev yaptırmak kabus olur.
İLKOKUL

İLKÖĞRETİM
En sık bu dönemde tanı konulur.
Sakin ve sessizce sırada oturamaz.
Dersi dikkatle dinleyemez, etrafı ile daha çok ilgilidir.
Sorulan sorulara sonunu beklemeden, söz istemeden yanıt verir.
Verilen görevleri tam olarak yerine getirmez.

Diğer çocuklarla ilişki sorunları olabilir.
Kendisine benzer çocuklarla arkadaşlık kurar.
Eşyalarını tam olarak getirmez, kaybeder, dağınıktır.
Ev ödevlerini almaz, evde ödev yapmak sorun olur.
Akademik başarısı kapasitesiyle orantılı değildir.

İLKÖĞRETİM

Hiperaktivitede azalma olur ama kıpır kıpırlık devam eder.
Ders dinleyemez, uykulu bir hali olabilir ya da kalem çevirme, resim yapma gibi şeylerle uğraşır.
Akademik başarı daha ciddi düzeyde sorun olmaya başlar.
Öğretmenlerle ilişkilerde sorunlar yaşanır, karşılık verir, saygısız, ilgisiz bir öğrenci olarak nitelendirilir.
Aile ve arkadaş ilişkilerinde sorunlar olabilir.
Benlik saygısında azalma, depresyon görülebilir, duygudurumu değişkendir, aniden öfkelenebilir.
Sigara, alkol madde kullanımı başlayabilir.
Yasal sorunlara neden olabilecek, riskli ,tehlikeli davranışları olabilir.
ERGENLİK DÖNEMİ

Yerinde duramama, uzun süre gazete, kitap okuyamama, TV izleyememe.
Dikkat dağıkınıklığı, konuşulanları, günlük işleri akılda tutamama, eşyaları kaybetme.
Duygulanımda değişkenlik.
İşleri düzenlemekte ve bitirmede yetersizlik, bir işi bitirmeden diğerine başlama.
Sorun çözme ve zamanını kullanmada güçlük.
Düşünmeden kolay, hızlı karar verme, sık iş değişikliği, ilişkileri ani olarak başlatma ve bitirme.
Yeterli düzeyde başarılı olamadığını, hedeflerine ulaşamadığını düşünme.
ERİŞKİNLİK

İlkokul çağındaki çocukların % 3-5’inde yani her 20-30 çocuktan birisinde görülüyor.
Her sınıfta en az 1 çocukta bu sorunun bulunma olasılığı var.
Erkeklerde kızlara göre 3-4 kat daha fazla görülüyor.
Çocukluklarında DEHB bozukluğu olanların %80’i ergenlikte, %30-65’i erişkinlikte de bu belirtileri taşırlar.
Erişkinler arasında %1-2 sıklıkta görüldüğü bildiriliyor (ABD ve Kanada’da).
DEHB SIKLIĞI

Kalıtsal bir sorundur.
Anne babadan alınan genler bu soruna yatkınlık oluşturur.
Ailenin diğer bireylerinde de benzer sorunlar olma riski yüksektir.
DEHB NEDENLERİ

Aile Çalışmaları
DEHB olan çocukların anne babalarında benzer belirtiler olma oranı normal çocuklara oranla 2-8 kat fazla .
DEHB olan çocukların kardeşlerinde normal çocuklara oranla 2-3 kat fazla DEHB var.
İkiz çalışmaları
Tek yumurta ikizlerinde eş hastalanım oranı %80-90,
Çift yumurta ikizlerinde %30

Genetik çalışmalar
Sorumlu olduğu düşünülen bazı genler var (DrD4, DrD2 ).

KALITIM

Bu etkenler direk olarak DEHB’a neden olmaz. Sadece genetik olarak yatkınlığı olan bireylerde riski arttırır.

Doğum öncesi (gebelikte hastalanma, alkol, sigara, ilaç kullanımı)
Doğum sırasında ( erken doğum, doğum komplikasyonları)
Doğum sonrası ( Bazı hazstalıklar, kurşun gibi maddelere maruz kalma vb)
ÇEVRESEL NEDENLER

Beyindeki dikkat ve davranış kontrolünden sorumlu olan bölgeler yeterince aktif değillerdir.
Dikkatin kolayca dağılması, aşırı hareketlilik ve düşünmeden hareket etme beyindeki bu merkezlerin iyi çalışmamasının sonucudur.
DEHB NEDENLERİ

Aile ve çocukla ilk görüşme, bilgi alma
Ailenin doldurduğu ölçekler
Okul ve öğretmenden alınan bilgiler ve öğretmenin doldurduğu ölçekler
Çocuğun değerlendirilmesi
Muayene
Testler

DEHB’de TANI SÜREÇLERİ

DEHB’nun diğer psikiyatrik bozukluklardan ayrılması.
DEHB’na eşlik edebilecek diğer psikiyatrik bozuklukların araştırılması
DEHB’na benzer belirtilerle giden diğer tıbbi ve psikolojik bozuklukların araştırılması
DEHB’de AYIRICI TANI

DEHB
KARŞI GELME BOZUKLUĞU (%35-65)
DAVRANIM BOZUKLUĞU (%20-45)
ÖZEL ÖĞRENME BOZUKLUĞU (%20-35)
DEPRESYON (%3-75)
ANKSİYETE BOZUKLUĞU (%5-15)
DEHB’ye EŞLİK EDEBİLECEK BOZUKLUKLAR

Tiroid bezi hastalıkları
Beyinde yapısal bozukluklar
Bazı ilaçların yan etkileri ( epilepsi, kalp, astım ilaçlarının bazıları)
Bazı nörolojik bozukluklar (epilepsi, Sydenham koresi)
Frajil-X sendromu
Kurşun zehirlenmesi
Anemi, uyku apnesi
DEHB’na benzer belirtilerle giden tıbbi sorunlar

Aile içinde çatışma ve gerginlikler
Uygun olmayan ya da yetersiz disiplin yöntemleri
Çocuk/gencin fiziksel, duygusal ya da cinsel istismarı
Yaşanmış ya da halen devam eden belirli stresler (boşanma, göç, bir yakının kaybı, kronik hastalığı vb)
DEHB’na benzer belirtilerle giden psikolojik sorunlar

DEHB İLE BAŞA ÇIKMAK !!!

1. Farmakolojik tedaviler
(ilaç tedavisi)
2. Anne baba ve öğretmen eğitimi
3.Çocuğun bireysel tedavisi
( davranışçı teknikler,
sosyal beceri eğitimi)
4. Eğitim
5. Alternatif tedaviler

DEHB TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Etkinliği bilimsel olarak kanıtlanmış olanlar

Anne babanın doğru, yeterli disiplin vermemesiyle ilgilisi yoktur.
Çocuğun davranışları şımarıklık, saygısızlıktan kaynaklanmaz.
Akademik başarısızlığın nedeni tembellik, ilgisizlik değildir.
DEHB’nun zeka ile ilgisi yoktur. Çocuğun fazla ya da az zeki olması bu soruna neden olmaz.
DEHB konusunda bilinmesi gerekenler

Enerjik olma
Yaratıcılık
Sıcak kanlı ve cana yakın olma
Kolay ilişki kurabilme
Esneklik
Hoşgörülü olma
İyi bir espri yeteneğine sahip olma
Risk alabilme (bazen gerekenden fazla oranda)
İnsanlara kolaylıkla güvenebilme ( bazen gerekenden fazla oranda)
OLUMLU ÖZELLİKLER

Albert Einstein Galileo Mozart Leonardo da Vinci Tom Cruise Walt Disney John Lennon Winston Churchill Henry Ford Stephen Hawkings Jules Verne Sylvester Stallone
Thomas Edison Agatha Christie John F. Kennedy Whoopi Goldberg Robin Williams Louis Pasteur Prince Charles Beethoven Carl Lewis ”Magic” Johnson Alexander Graham Bell
DEHB OLAN ÜNLÜLER

Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu slayt - sunumunu indir:

Esra Canvar

Hepsini göster

Yorum ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir