SİNİR SİSTEMİ vücudun en karmaşık sistemidir ve vücut ağırlığına göre oranı % 2’dir.
Çok hücreli canlılarda, sinir sistemi ileri derece farklılaşmış; bir takım iletileri ve işaretleri çevreden organizmaya ya da vücudun bir kısmından diğer kısmına taşımakla görevli bir sistemdir.
Sinir sistemini oluşturan hücrelere nöron adı verilir

Basit ya da karmaşık her türlü davranış, beynin değişik bölgelerinde yer alan bir grup sinir hücresinin etkinliği ile gerçekleşir.

Beynin çalışabilmesi için nöronlar arasında iletişim zorunludur
Bu iletişim, aksiyon potansiyelleri denilen elektriksel sinyallerle sağlanır
Sinir sistemi vücudun elektrokimyasal iletişim ağıdır

1- DUYULARI ALGILAMA
İçten gelen uyarıları algılar, örnek:midenin doymasını algılaması
Dıştan gelen uyarıları algılar, örnek: ele düşen yağmur damlasının hissedilmesi

2- BİRLEŞTİRME, BÜTÜNLEME; algılanan duyuların işlenmesi sürecidir
•     Bilgiyi çözümler(analiz eder)
•     Bazı bilgileri depolar
•     Uygun yanıt/tepki için karar verir
•     Varsayımda bulunabilir, örnek: “bulutların durumuna göre birazdan yağmur yağacak”

3-HAREKETİ SAĞLAMA; kasların kasılıp-gevşemesi ve salgı bezlerinin salgı yapması gibi.
Algılanan duyuya göre bilgi yorumlanarak emir verilir, örnek: “yağmurdan kaçmak için içeriye/kuru yere gir” gibi.

SİNİR SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ
Uyarılabilir: sinir uyarıları üreterek(aksiyon potansiyeli) hızlı iletişim ve vücut dokularının birbiriyle hızlı bir şekilde haberleşmesini ve örgütlenmesini sağlar
Vücudun dengesinin(homeostazis) korunmasına yardımcı olur
Algılamalarımızdan, davranışlarımızdan ve hafızamızdan sorumludur
İstemli hareketleri başlatır

SİNİR SİSTEMİNİN YAPISI (ANATOMİSİ)
İki bölümde incelenir:
A.  Merkezi Sinir Sistemi(MSS): Beyin ve omurilikten ibarettir.
B.  Çevresel(periferik) Sinir Sistemi: duyular ve hareketten sorumlu, kafa ve omurilik (kraniyal ve spinal) sinirlerinden oluşur. Bu sinirler kasların, salgıbezlerinin ve tüm duyu algılayıcılarının MSS ile bağlantısını yapar.
İki bölümde incelenir:
A.  Merkezi Sinir Sistemi(MSS): Beyin ve omurilikten ibarettir.
B.  Çevresel(periferik) Sinir Sistemi: duyular ve hareketten sorumlu, kafa ve omurilik (kraniyal ve spinal) sinirlerinden oluşur. Bu sinirler kasların, salgıbezlerinin ve tüm duyu algılayıcılarının MSS ile bağlantısını yapar.

A. MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ
1- BEYİN (SEREBRUM)
Beyin iki yarım küreden  meydana  gelmiştir, üzeri  gyrus ve sulcuslarla kaplıdır.
Sağ yarım küre vücudun sol, sol yarım küre de vücudun sağ tarafını yönetir.

Her yarım küre dört ana loba ayrılmıştır: frontal, parietal, temporal ve oksipital olmak üzere.
Her lobun farklı işlevleri vardır Bir erişkinin beyni ortalama 1300-1400 gramdır.

Beyni Koruyan Yapılar
1. Kalın ve saçlı deri (skalp) ile altındaki kas ve fasya

2. Tabula interna ve tabula eksterna adı verilen iki tabakadan oluşan kafatası, kafa kemiğinin koruyuculuk etkisini iki kat arttırmaktadır.

3. Beyin ve omurilik meninks denen üç tabakadan oluşan zarla koruma altına alınmıştır.

SİNİR HÜCRESİNİN (NÖRONUN) YAPISI VE GÖREVLERİ

Sinir sistemi, sinir hücrelerinden oluşmuştur. Sinir hücreleri, vücudun içinden ve dış çevreden gelen uyarıları merkezi sinir sistemine, merkezi sinir sisteminde oluşan yanıtları da organlara iletir.
Bir sinir hücresi; hücre gövdesi, dendritler ve akson olmak üzere üç kısımdan oluşur.
Hücre gövdesi diğer hücrelerde olduğu gibi zar, sitoplazma ve çekirdekten ibarettir.
Hücre gövdesinden ağaç dalları gibi uzanan çok sayıdaki kısa uzantılara dendrit, bir tane olan uzantıya ise akson denir.

Bazı sinir hücrelerinin uzantılarının (aksonlarının) üzeri miyelinden oluşan kılıfla kaplıdır. Miyelin kılıfı hem uzantıyı korur hem de veri kaybını engeller, böylece uyarılar daha hızlı iletilirler.
Myelin kılıfında hasar oluştuğunda iletim bozulur

Sinirler vücudun her bölgesinden gelen uyarıları ilgili merkeze ve merkezi sinir sisteminden gelen emirleri ilgili organlara iletir.

Uyarıları merkezi sinir sistemi organlarına ileten sinirlere duyu sinirleri denir

Emirleri kaslara ve salgı bezlerine ileten sinirlere ise motor sinirler (harekete yöneltici sinirler) denir

Duyu organlarımızda görme, işitme, tatma, dokunma vb. duyularla ilgili uyarıları alan “özel uyarı alıcıları” yani reseptörler bulunur.
Sinir hücreleri ile bağlantılı olan bu uyarı alıcılar ile ışık, ses, acı, tatlı, basınç gibi uyarılar beyne iletilir.
Beyin bu uyarıları değerlendirerek gereken emirleri ilgili organlara gönderir.

Sinir Sistemi slayt - sunumunu indir:

Sunum Editörü

Hepsini göster

Yorum ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Kanalımızı takip ederek daha fazla içeriğe ulaşın!